SÖMÜRGELER M.Ö.756-M.S.50

M.Ö. 7yy. ortalarında Milatos Büyük Menderes'in denize döküldüğü yerde, bugünkü Söke ilçesine bağlı Balat Köyü'nde kurulmuş bir şehirdi. Zamanla Büyük Menderes alüvyonları denizi doldurmuş Milatos şehri de içeride kalmış ve önemini kaybetmişti. Oysa Milletlilerin nüfusu hızla artmakta idi, arazi darlığı sorunu baş göstermişti, ayrıca gelişen dokuma sektörü ve diğer sanayi dalları ile zenginleşen Milet-li'lere ham madde gerekmekte idi. Kıyı şeridi özelliği kaybolan M Netliler yeni arayışlar içerisine girdiler. Ayrıca gelişmiş sanayi ürünlerini pazarlamak için yeni yeni koloniler bulmak amacıyla tarihte eşi görülmemiş bir kolonicilik (sömürge) hareketine girdiler. Bu hummalı faali-
yetleri yaklaşık iki asır boyu sürmüştür.

Daha öncede Karadeniz kıyılarında ticaret yapmış olan Fenike ve Ce-nova'lıların Milatos'lara yol gösterdikleri malumdu. Dünyanın hemen hemen her tarafında oluşturulmuş sömürgeler siyasi nedenlerden çok ticaret yapmak, pazar bulmak ve para kazanmak maksadıyla meydana getirilmiştir. Bu durum Karadeniz sahillerinde de kurulmuş olan kolonilerde de açıkça görülmüştür.

Roma bilim adamı ve filozofu Pi-linius'a göre "Milatos'lular bu dönemde Karadeniz Kıyılarında 90 kadar şehir kurmuştur."

M.Ö. 785 Sinope (Sinop), Ami-sos (Samsun), Cetyara (Ordu), Ke-rasus (Giresun) ve Trapezus (Trabzon) M.Ö. 756 kurulan bu kolonilerin en ünlüleridir. Burada önemle işaret etmemiz gereken husus Milatosluların buralara şehir kurmadıkları. Şehirlerin yanında ticaret kolonileri, bugünkü anlamda pazar yerleri, fuar gibi koloniler kurdular. Oysa bu şehirler binlerce yıl evvel ilk yerliler tarafından zaten kurulmuştu.

Kültür Bakanlığının yayımladığı Trabzon tarihi adlı kitabın 6. sayfasında "Milatoslulardan sonra Kim-mer'lerinde ve Isket'lerin (Saka), Trabzon'a akınlar düzenlediğini, kadınlarının Amazonlar gibi savaşçı ve gözü pek olduklarını belirtiyor." Saka hakimiyetinin batıda Haçlılara kadar uzandığı kaydedilmektedir.

Görele Tarihini yazan emekli öğretmen Mustafa ARSLAN "lyonyalı Milatoslular tarım ticaret yapmak için geldiler buralara yerleştiler. Kendilerinden önce gelenlerin kurduğu Sinop, Giresun, Tirebolu, Ordu, Trabzon gibi kolonileri daha da geliştirirken bunların yanına yenilerini de ilave ettiler. Bu bölgelerde
oturanları boyundurukları altına aldılar, köleci bir toplum düzeni kurup sömürdüler. "Hiç şüphesiz ki bizimde bağlı bulunduğumuz Görele, Şal-pazarı yöresinden de faydalandılar." demektedir.20